# ID: svediakorp-law15
# author: 
# authorBorn: 
# pseudonym: 
# translator: 
# title: Yngre Västgötalagen
# subtitle: Vidhemsprästens anteckningar
# originalTitle: 
# manuscriptDate: 
# originDate: 1280--1289
# retrieveDate: 2019-10-09
# sourceDescription: Description from Fornsvenska textbanken (https://project2.sol.lu.se/fornsvenska/): "Yngre Västgötalagen är en bearbetning av ÄVgL som tillkommit vid slutet av 1200-talet, troligen på 1290-talet. Den ursprungliga versionen representeras av hskr A (Holm B 58), där det också finns ett antal tillägg. I Holm B 59 finns de s k Lydekini excerpter och Vidhemsprästens anteckningar, som också innefattar excerpter ur Yngre Västgötalagen. Texten är inskriven efter SSGL I av Lars-Olof Delsing vid institutionen för nordiska språk i Lund. Den är korekturläst en gång av honom och en gång av Muriel Norde vid Amsterdams universitet. Partier på latin ingår inte."
# genre: law
# subgenre: 
# location: 
# language: sv
# languageVariety: 
# codeswitching: 
# originalLanguage: 
# manuscript: Holm B 59
# manuscriptChapter: 
# manuscriptPages: 66--74
# printer: 
# printedVolume: Samling af Sweriges gamla lagar
# printedIssue: SSGL 1 
# printedPages: 
# printedDate: 
# editor: Schlyter
# publisher: 
# digitisationMethod: manual transcription
# transcriptionPrinciples: diplomatic
# transcriber: Lars-Olof Delsing
# retrievedFrom: Fornsvenska textbanken (https://project2.sol.lu.se/fornsvenska/)
# retrieveFormat: RTF
# annotation: tokens
# annotationMethod: automatic
# words: 7,146
# sentences: 528
# sentenceOrder: original
# URL: https://project2.sol.lu.se/fornsvenska/05_Filer/Vidhem.rtf
# cite: 
# availability: CC-BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)



<1>
	Hawir bonden hialæghi widﬂær ambut sina. swa at han afflær barn mæ› hænni. ﬂa ær ﬂæt frillubarn modﬂor .i. laghum warum. oc ingæstædﬂi anarstæ›. ær nokot barn modﬂorennær frillubarn vtæn hær .i. ﬂæssu mælinu.

<2>
	Warﬂær madﬂær vt sworen aff landi oc biltughær laghﬂær oc stiælz atær in .i. landit til sinnær husffru. oc aflær barn mæ› hænni ﬂæt barn heter rishoff›ﬂe .i. laghum warum. ﬂæt barn takær mödﬂærni oc eig fæﬂærni.

<3>
	fyrste fardaghær tolfte dagh iula. annan kyndilmæssu ﬂridhi kiotsunnudagh. ytarste vm midfastu.

<4>
	hulkin skrokwitne bær firi nokrom domara vm hwat maal ﬂæt hælst ær. faste ok stande vtan kirkio ok böte III marker. ena biskupe andra kononge ﬂriﬂia hæræﬂi

<5>
	Skær watn sik siælft wt iuir akær ællær ængh ællær tompnt annars mans. æghi ﬂæn watnit som fyr atte iordhina Brender quærn wp giælde atær ﬂæn legkt hawær quærnahuset mæ› swornom eﬂe

<6>
	.a. ﬂæssi ær höxstæ fornæmmis sak i. laghum. Takær madær hæst ællær hors vlofwændis attær. ﬂa konongær ær sialwær .i. gardﬂi. ﬂa böte .III. markær. oc .XII. öræ æn biscupær ær sialwær .i. gar›i. oc takær nokor or hans gar›i. hæst ællær hors. vlofwendis. ællær oc bötte fore fullum. ﬂyuff botum. oc eig til liff laz. VIII. solidos minus quam .4or. marcas in .3. partes

<7>
	a fiærdhungx ællær hæraz ﬂinge skal skoghær i hæraz rafst takæz mæ› alla ﬂerra godwillia i skoghe agha
	slar man ek aldinbæru boti VI öræ XII fori II for III III markær slar flere bote III IX markær. sua for […]

<8>
	Takær man til lans bastowo ællær kölno ok brendær wp. giælde atær mæ› swornom eﬂe. a III. XVI ortughær. ok eig ﬂy mera at mere se skadhi gor. Wardær eelder lös firi lanboa giælde fyrsta hws ok eigh mera. vtan sækt
	Firi boolozlo giælde atær skadhan ok III XVI ortughær

<9>
1.	Legher madﬂær man til at dræpæ man ællær sarghæ fullum sarum. ﬂa skal ﬂæn ær legho takær vgillær wæræ. Æn ﬂæn ær legher wæri sic mæ› luctri hæræznæmp›. falz han at. oc orkær igh wæriæ sic. ﬂa scal han swaræ swa mykit firi sum han gör›e ﬂæt sialwær. Annittæggiæ böte swa mykit sum malseghændi quædﬂær sialwær ia widﬂær. ællær hæmniz vp a han.
2.	¶. Læggær lænsman almænninxgiald at vsældu mali ællær saklöso. hawi firigört lænum sinum.

<10>
Hær byriæs danaholmber. Or. danaholme. oc i stæmnu sund. Or stæmnu sundi. oc i klyfiær. Or. klyfium. oc .i. slæt. as. Or slætasi. oc i flacbæc. Or flacbæc. oc. i samsio. Or. samsio. oc .i. aldræmannæ bræccu. Or aldræmannæ bræccu. oc .i. duærghæru›. Or duærghæru›. oc .i. gnipæ Or. gnipæ. oc .i. ænnu. os. Or ænnu ose. oc .i. clintærmosæ Or clintær mosæ. oc .i. sinuas. Or sinuasi. oc .i. diupædal. Or dyupæ dali oc i lygni. Or lygni oc .i. dyupædal. Or dyupædæli. oc .i. ﬂægsluas. Or ﬂægsluasi. oc .i. örnæbiærgh. Or örnæbiærghi oc .i. ganærör. Or ganæröre oc i mæ› alsnæs. Or mæ› alsnæsi. oc i. uisulangi. Or. uisulangi. oc i. unæbiærgh. Or unæbiærghi oc .i. iulas Or iulasi oc .i. scutruas. Or scutruasi oc .i. cloccobiærgh. Or cloccobærghi ic .i. miælkæ. Or miælkæ oc i mese. Or mese oc i. byur. Or byuri ö. oc i specuos. Or specuose. oc i astæbiærgh. Or astæbiærghi. oc .i. stræcu. Or stracu oc i hæstubughæ. O hæstubughæ oc i danabæch Or danabæc oc i scatusio. Or scatu sio oc .i. botn. Or b
otnne. oc .i. ör sio. Or örsio oc i rabæc Or rabæc oc i konungæuæ›. Or konongæua›i oc i mio›yrtædal. Or mio›yrtædali. oc .i. boc sio Or boc sio. oc i bokæ bæc Or bokæbæk oc .i. fyg›is uic.¶ Hær hittis at vart lan› oc finui› oc hallan› ¶ nu or fyg›is uic. oc .i. barn Or barn oc i öst fyg›i. Or öst fyg›i. oc i. spa›æ Or spa›æ. oc i spa›æbon. Or spa›æbonne oc i biærghsio. Or biærgsio oc i tolersio. Or toleressio oc i saxio Or saxsio oc i mæghins sio. Or mæghinsio. oc i skiærssio. Or skiærssio oc i. anæ ö. Or anni ö oc i. maal Or mal oc .i. sændu Or sændu oc i sampsio Or sampsio oc i scuasio Or scuasio oc i scuabæk. Or scuabæc oc i ekebæc Or ekebæc oc i anæ niz Or anæ niz oc i uatu. Or uatu oc i ualsio. Or ualsio oc .i. rasio. Or rasio oc i ra›calf. Or ra›calfui o i græni fal. Or græni fal oc i scaptæmosæ. Or scaptæmosæ oc i hior›sas. Or hior›asi oc .i. nizær quild. Or nizærquild oc i hin› os. Or hin›ær ose. oc i dumnæquild. Or dumnærquil oc i dumpnærmosæ. Or dumnærmosæ oc i dumn Or du
mn. oc i uætur.
	¶ Nu byriæs a dali. I surtubærgh. Or surtubiærghi oc i hiarttursnæs mosæ. Or hiarttursnæs mosæ oc i diupudal. Or diupudal oc i hælluua›. Or hælluua›i oc i foronæ fæmgreno. Or foronne fæmgreno oc i uitries fiæl›. Or uitries fielli. oc i. musren mio. Or musrenmio oc .i musren illu. Or musren illu oc i tranumosæ. Or tranumosæ oc i tranuquisllir. Or tranuquisslum oc .i anætranu. Or anætranu. oc i myclæmosæ. Or myclæmosæ oc i spetu. Or spetu oc i. öru. Or öru oc up at örs uatnni. oc sua i aggu. Or aggu oc. i hæ›nu. Or hæ›nu oc i almstars li›um. Or almstars li›um. oc i næshyl. Or næshyl oc i hiarttæhouo›. Or hiættæhöf›e oc i ﬂyu›maræ sund. Or ﬂyudmaræ sundi oc sua i. uæni.
	¶ ¶ Nu. byriæs .i. putu holme. ¶ ¶ Or putuholme. oc i tyærnaglæ. Or tyærunæglæ. oc i o›nem oc vp at o›nem ænlangum. oc i gra›næ. Or gra›næ. oc. sua .i. har›æ marsli›ir. Haluær o›nemæ scogher oc al›ær thiisllascoghær. alt uæstæn anæ frö. ﬂæt ær vp um clöuenæ ﬂa hæfs i uargs næsi. ﬂa i fulæ bæc firi mosæ oc sua i stenen dighræ. sum liggær mællin mosænnæ. oc sua i hærbænc sun›. oc sua i cleær mosæ. oc sua i rosenæ. ui› hior›shus. oc sua i lofnæs. oc sua i wæni.

<11>
1. ¶ ¶ almænnigs scoghær. ¶ ¶ Wrighuhæstær. hattas. gusuli›ir. hasmærholt. stran›ui›ær. brun. giælærui›ær. lygnisui›ær. artuscoghær. byrsuholt. sandæ holt. örscoghær. rön. östærui›ær. syn›ærui›ær. e›sui›ær. lærikyu scoghær. risui›ær. uætllufiæl. ri›ungsui›ær. kuluscoghær. ro›ke. hildi. gryti. kili. ællæmyr. alamar. granbröth. ormæscoghær. clittæmoe.tranuscoghær stipi. skipin›æ. holt. sueæmar. rislingi. langa ske››e. affsæualdær. nor›falæ. syn›ærfalæ. östærfalæ. 2. ¶ ¶. almænnigs biærgh. ¶. ¶. Geremæbiærgh. huarboæbiærgh. lenboabiærgh. aldubiærgh. myrsubiærgh. haal. hundæbiærgh. billingh. kindculle.
3. ¶ ¶. almænnigs uatn. ¶ ¶ scryutui. brangiri. ti›ær. lygni. lyniendi. asundi. öcrer. langær. friski. sæsiusior. alti. uandryudæ uatn. miors. örsior. tolkær. ﬂræhyrnnæ. wæni. wætur. lo›ne. ystær. ymsi sca›ur.
4. ¶ ¶ almænnigs ær ¶ ¶ li›æ. oc ti›æ. oc noss.

<12>
	Hwar rætær domæri wil wæræ. han skal hawæ ﬂriggiæ handæ naﬂir aff gudﬂi. kunnæ skiæl mællum ræt oc wræt. ok williæ allt ﬂæt ræt ær oc æncti annæt. ok gittæ rætin fulkomnæt. mæ› huxæn ok mæ› arwudﬂi. ok ordﬂænnæ framförelse. ok giærnningginnæ fulkomelse. Hwar sum rættæn dom skal vt giwæ. han skal höræ tiltalendæ ok swarendæ ok witni. Nu skal han pröwæ ﬂessi ﬂry. fyrst tiltalendæ. hwat ﬂæt war man tiltaledﬂi. hwat han sik kiæræ kan. ællær han giær ﬂæt mæ› lust ællær mæ› nöd. han skal ok pröwæ. hwat hanum ær gört. fore ﬂy sumær sakir. æru höghre. ok sumær læghri. ok .i. hwilikum stad. ﬂæt war hanum gört. fore ﬂy. æn ﬂyt giærninginær se likær. ﬂa ær ﬂö sakin högre i andrum stad. æn andrum. han skal oc pröwæ mangi giærninginæ gördﬂo. fore ﬂy at giærningær. görærs stundum mæ› flerum. ok stundum mæ› færrum. han skal oc pröwæ ﬂikllæ hanum ær ﬂæt gört. fore ﬂy ﬂær höre hardﬂæri plikt til. ﬂær ﬂikllæ görs. æn ﬂæt entimæ görs. ﬂæt skal ok pröwæs. huru ﬂæt gört war. vm ﬂæt war gört mæ› bradﬂu
m giærningum. han skal oc pröwæ .i. hwilikum timæ. ﬂæt war gört. fore timæns skuld ökes manzsin sak. Nu ær saght huru tiltalendæ a pröwæs mæ› slikum samu skiælum skal suærende pröws. ok witni ﬂön ﬂry tiltalende. ok swarende. ok witni. hwilikin ær tiltalædﬂi swarædﬂi. ællær witnædﬂi. annæt ær ﬂæt. hwat han tiltaledﬂi. swaredﬂi ællær witnædﬂi. ﬂridiæ mæ› hwem han tiltaledﬂi swaredﬂi. ællær witnædﬂi. fiardﬂæ huru ﬂikllæ han tiltaledﬂi. swareﬂi. ællær witnæﬂi. fæmtæ hwi han tiltaleﬂi swæræﬂi ællær witnæﬂi. sættæ huru han tiltaleﬂi. swæreﬂi. ællær witnæﬂi. æptir ﬂem ﬂrim skal han dömæ. Nu ær ﬂe fiughur domæren ma hindræ. eit ær kiærlek. anæt ær hat. ﬂridiæ ær gawur. fiærdﬂæ ær ræzl. Mot ﬂem fyurum a domærin standæ ok hawæ ingin iurdrikiz man swa kiæræn. at han göre ﬂæt æi vtæn alt hindær. æn ﬂö at han wari hans faﬂurs bani. alt iurﬂriki skul›i ﬂu æi köpæ ﬂær til. at ﬂu skuldi en vrætæn dom vt giuæ. fiærﬂæ ær ræzl. ﬂu skalt ræt göræ. oc rædﬂes ingin. hwarrti a ﬂit liff. ællær ﬂit goz. vt
en gud en. ﬂu domæri. hyg at. huru sköt iurﬂrikiskiærllekær. hat. ællær gawur. ællær ræzl. huru sköt. ﬂæt ær ænt Gud hawir ﬂic til domæræ sat. fore sit folk. ok haff guz ræzl .i. allum ﬂinum domum. ﬂy at swa saghﬂi gud. dömen æi. ﬂy. at .i. skulin dömæs ﬂy at gud han skal dömæ. ﬂæn æncti ær lönt fore. vtæn bidiæ ﬂæn valdughæ domæræn. ﬂær dom hawær .i. himiriki oc iurdriki. ok .i. hælwiti. ﬂæt han giwi allum domarum. swa at dömæ .i. iorﬂriki. at ﬂer matu ﬂær mæ› ﬂianæ sik. himiriki. amen.

<13>
	¶ Vidhemmæ sokn skiptis .i. ﬂre ﬂridiungæ. hægguﬂorppæ. olafstorppæ oc honboræ. Sidﬂæn skiptis hægguﬂorppæ ﬂridiungær .i. ﬂre löte. innæn ingigærdﬂæ bol. siuidﬂæbol. oc sæx sætungxmannæ. sum æru. pulli. pikkæbol. guduastær ræuær. hællæbol. bænæ .i. ællikærri. oc bændi skallæssun. isti idem tenentur habere lidh apud curiam sacerdotis. per .I. annum sætungxmæn. et per alium annum. fiærdhungxmæn. et per .3. annum olaffærwæﬂridiungh. scilicet kazubol ion arnsten kassæbol et arnbiornæﬂorppær
	¶ ﬂridﬂi lotær ær sæmundæ bol. korsbol. kyrkubol. karlsbol. oc bærgxbol. sidﬂæn .a. pulli fiærdhungin aff hælmninginum .i. hidinzbole .i. vtskiptum. ﬂö aff gunnuræloth. oc igh aff sæmundæ loth. firi ﬂy at dotter faldi brodﬂore .i. by finzantæ fædﬂær. fiærdhungin aff hælmningginum.
	¶ Olafstorppæ ﬂridiungær skiptis .i. ﬂre löte. fyrstum. bændict magnussun. bændict scallæsun. bæni .i. ællikær oc magnus skinnæri. annæn loten takæ ﬂe sætungxmæn. sum vpp æru taldir .i. hægguﬂorppæ ﬂridiugh.
	Item lidh apud curiam ödhers olafstorppær tenentur habere. quantum. ödher. laurencius dyakn. per quemlibet.3. annum et similiter gutti ræffwær semper ad medietatem ad nos omnes.
	Anno domini M0 CCC. XX. Vto. habuit ecclesia vidhem .XI. marcas cum .II. oris et cum parochianis restabant .XIII. ore

<14>
	¶ Hær hittæs namn ﬂerræ mannæ. ær wæstrægötlanz lagh gör›ho oc fram för›ﬂo.
	¶. Fyrsti war lumbær. oc af hanum æru lums lagh callæ›ﬂ. fore ﬂy. at han sighs. hawæ huxæt. oc gört en mykin loth aff laghum warum. han war fö›ær .i. wangum. oc ﬂær liggær han .i. enom collæ. fore ﬂy at han war he›ﬂen.
	¶. Annar war. Biorn kialki. han war haf mæ›ﬂalby. ﬂær war han ior›ﬂæ›ﬂær .i. enom collæ. fore ﬂy hanum war eygh kunugh hælægh crisnæ. æn .a. ﬂem samæ. collæ. standær clocnæ hus ﬂerræ nu .i. mædalby.
	¶. ﬁri›i war ﬁorer ræfwær. af gökem.
	¶. Fyar›hi. war. Alli. han war födær .i. sighlislangem. oc han taldi lagh .a. lincornæ wallum. æn war wrangwis. oc ffore sins wrangleks sakir. castæ›hi han .i. lagh war. marghæ wrætti. oc krokæ. oc ilh bragh›. oc ﬂy war han kallæ›ﬂær. kringalli.
	¶. Fæmti war. Tubbi stallæri. han war laghma›ﬂær. litlæ stun›. oc war grimbær. oc wrangwis. ﬂa stun› han war.
	¶ Sætti war. Öndær af æssungi.
	¶. Syndi war. Wluar af Trælghu. han ﬂolde bort wrækilsi swa at han ba›hi tappæ›hi wal› oc laghmanz namn. fore sinæ usi›hi. oc folsko.
	¶. Attun›i. war. ﬁyrnir. han war fö››ær .i. wplandum.
	¶. Niundi war Wluar hans sun.
	¶. Tyiun›i. war. Aszur af Hæru. han taldi wæstgötæ lagh. al .a. enom ›agh. ﬂy. eno sinni. oc aldrigh mer. fore ﬂy at han do skamp ﬂær æptir.
	¶. Æliupti war. Karlli. af Ezwæri. han æflti eigh egn ællær al›ræ costæ. swa mykit sum raslekær hans oc hyarttæ haweskæ. oc snilli hans hög›he han til ﬂæs wælz. han spur›ﬂi æptir ﬂem mannum spaklikæ. ær læghæ spiæl gör›o .i. landi waru. han ræfsti hwarium. æptir sinni giær›. oc lan› sith fore ondom mannum frælsæ›hi han. oc vdömum. hwa›æn aff war han saghﬂær mæ›. myldri hyggiu laghæ styræri. oc ﬂy war han sagh›ær kuæmilikæ fa›ﬂir at fostærlan›i.
	¶ Tolfte war. Algutær hans sun. æptir han. mykilhughæﬂær ma›ﬂær oc girughær.
	¶. Nu firi ﬂy at. Sitruggær han sun wildi eygh ættir sins fa›ﬂurs dö›ﬂæ. ﬂa byr› .a. sic bindæ. at wæstgötæ. formæli for ﬂy at war vngær. oc eygh at sær gior æn .i. allæ löte. Oc ﬂy tok Ön›ær aff grolandum. ﬂrænttandi. wi›ﬂær laghmanz›öme. rætwis man oc sta›ﬂlikær. han taldi ræt lagh oc gömde ﬂerræ .i. hwarn sta›.
	¶ Si›ﬂæn tok æptir han. Naghlli bröﬂer hans. Fyghurtan›i. wi› samæ wal›i. han fylgh›i si›ﬂum oc mæ›færﬂum bro›ﬂors sins. hafﬂi hoff .i. or›um at athawm allum. ﬂyænædﬂi rætwisi oc laghlikæ wærn allum wæstgötum.
	¶. Æptir han. tok Sittryggær alguz sun. Fæmtan›i wi› laghmanzdöme. ﬂa fulkomen at wal›i. oc witi sinu. mæ› gu›z tröst.
	¶. Sexstandi. war. Allguttær hans sun.
	¶  Syutan›i war. Æskil laghma›ﬂær. han spur›ﬂi innurllikæ. oc lettæ›ﬂi all lums lagh. oc annarrær. at nytræ hæf› lanzsins for æl›ri. Si›ﬂæn han fan lanszins lagh. ﬂa. huxædﬂi han ﬂem mæ›. myklli snilli. oc syalfsins forseo. han war marghæ wæghæ wæl ffallin til ﬂæs walz. han haf›i ﬂa giæff. af gu›ﬂi. at han atti snilli mykllæ. fore a›rum mannum. han haf›ﬂi oc clærkdom ærlikæn. iæmth go›ﬂom clærkum. oc iuir allæ lötte styrkti han wæstgötæ. oc ﬂerræ hofdhengiæ. han war mangnusær sun. minniskiolz aff bialbo. han war mykin ma›ﬂær for sic. til aldræ ra›ﬂæ oc rætræ. swa at war iuir allæ rikissins höff›hengiæ. Swa sum han war mykin for sic till al›ræ ra›hæ. swa war oc han go›ﬂær drængær till swær›h oc til al›ræ takæ .i. stri›. hwat ma iæk nu meræ af hanum sighiæ. vtæn ﬂættæ. at sent fö›ﬂes annar slikær ma›ﬂær.
	¶. Atærtandi war göstawær laghma›ﬂær. spakær ma›ﬂær oc rætwis
	¶ Nitan›i war folke laghman. warskær. oc mil›ær .i. daghum sinum. toko marghir hedﬂær af warum laghum. oc frillubörn gengu ffra arwi sinum. ¶.

<15>
	Olawær skotkonongær. war fyrsti. konongær sum cristin war .i. sweriki. han war döptær .i. kyældu ﬂerræ wi› hosæby liggær. oc heter byrghittæ. af sighfri›i biscupp. oc han skötte ﬂaghær allæn byn till staffs oc stols.
	¶. Annar konongær war. Æmun›ær colbrænnæ. oc hæt ﬂy colbrænnæ. at war riwar .i. ræfstum sinum. at brænnæ hus mannæ.
	¶. ﬁri›hi war. Æmundær slemæ. ﬂy at war sliskær. oc eygh go›ﬂær at ﬂra .i. ﬂy mali han wildi ffræmmiæ. oc han gör›he skiæl mællin swerikis oc danmark. swa sum sighx .i. landæmærum.
	¶ Fyar›ﬂi. war hakun rö›he. han war fö››ær .i. lifwini. wistæhærææ›i. ﬂrættan wintær war han kononggær. oc liggær .i. lifwini. sum han boren war.
	¶. Fæmti war. Stænkil konongær. han ælskæ›hi wæstgötæ. vm. fram allæ ﬂe mæn .i. hans riki waru. oc han war go›hær skyttæri oc starkær. swa sum æn stan›æ hans skotmark .i. lifwini. Callær eth konongsten. Annar stan›ær wi› konongs li›stolppæ. ﬁridhi .a. stanzbyærghi. oc .e. glæddus wæstgötær af hanum mæ›hæns liffdaghær waru.
	¶. Sætti war. Ingi konongær. han styrdhi sweriki mæ› drænskapp. oc bröt aldrigh lagh. ﬂy. tal› waru oc takin .i. hwariu lanzkappi.
	¶. Syun›i war. Halsten konongær. bro›her Ingæ konongs. hofsambær oc go›lyn›ær hwart mal fore han kom. ﬂa war han bötændi at. fore ﬂy. wslæ›his sweriki. aff hans ffrafallum oc ›ö›hæ.
	¶. Atundi war. Philipus konongær. halstens sun. oc nöt at fa›hurs oc fa›hurbro›hors sins. at ﬂer foro wæl mæ› sweriki. ingin matti oc hanum laghæ spiæl kyænnæ.
	¶. Niun›i war Ingi konongær. bro›her. Philipusær konongs. oc heter æptir. Ingæ konongh. halstens konongs brö›hær. hanum war firi giort mæ› ondom dryk .i. östrægötllan›i. oc fek. aff ﬂy banæ. Æn sweriki for .e. wæl mæ›hæn ﬂer frænlingær rædhu.
	¶. Tiundi war Rangwaldær konongær. baldær oc huxstor. re› .a. karllæpitt at vgislædhu. oc fore ﬂa sæwir›nigh han gior›he allum wæstgötom. ﬂa fek han skiæm›ær dö›hæ. styr›hi ﬂa go›hær laghma›ﬂær. wæstrægötllandi. oc lanz höffhengiær. oc waru ﬂa allir tryggir landi sinu.
	¶. Ælliufti war. Swærkir. konongær gambli. han war cornubæ sun .i. östrægötllan›i. hans hæstæ swen myr›i han iulæ otto. sum han skuldi till kyrkyu faræ. oc han ær ior›æ›hær .i. alwastrum. oc han byriæ›ﬂi fyrst oc ælfti han ﬂæt clostær. sum gu› læti fial nu hans ﬂæt nyutæ.
	¶. Tolfte war Erekær konongær. han war vsini swa brat af ›aghum takin. han giær›hi .e. go› ›öme mæ›æn han liff›hi. oc gu› gaff hanum ﬂær go›æ lön fore. Nu ær han sial .i. ro. mæ› gu›hi oc hans hænglum. oc ben hans hwilæs .i. wpsalum. oc hawir ﬂær teeth oc oppenbaræt margh faghær iærtingni mæ› gudz na›hum.
	¶. ﬁrættandi war. karll konongær. swarkirs sun gamblæ. nöt sins go›ﬂæ fa›ﬂurs till. namns. han styr›hi sweriki mæ› spækth oc go›wiliæ. oc han tok aff ›aghum magnus konongh fyurtandæ .i. öræbro. æn han sialwær fæl .i. wisingxs .ö. oc han liggær .i. alwastrum hos fædﬂur sinum. Æn sun swærkis war boren .i. danmark .i. kiltu. oc war ömblegh hans fær›. 
	¶. Fæmtandi war knutær konongær. han wan sweriki mæ› swær›hi. oc tok aff daghum. karll konongh. oc koll konongh. oc byrisleph konongh. oc atti marghær orostær wi› sweriki. oc fek .i. allum sighær. oc haf›hi mykith arwu›i. fyr æn han fek sweriki mæ› ro. Si›ﬂæn war han go›hær konongær. ær han tok wi›ﬂær waxæ. oc ﬂre wintær oc tyghu war han konongær. oc læt sit liff .i. Erexbærghi .i. giæsini. oc han liggær .i. warnem.
	Sexstan›i war swarkir konongær. sniællær man oc go›ﬂær ›rængær. röndes sinu riki wæl. æn folkongær toko liff aff hanum. hans sialfs maghær gör›he hanum ﬂæt .i. gyæstilren. oc .i. alwastrum liggær han. oc ær hans .e. giættit. at go›ﬂo.
	¶. Syutan›i war Erekær konongær. han flyd›i .i. noreghe. ﬂre iæmlangæ. si›ﬂæn wan han sweriki mæ› swær›i oc mæ› sighær. oc war syu wintær konongær. oc war godﬂær. aar konongær. fore ﬂy at .e. waru go› aar vm alt hans riki. mæ›ﬂæn han liff›hi. han stra ›oo .i. wisingxs .ö. oc liggær .i. warnem hos brö›rom sinum oc ffræn›um.
	¶. Attærtandi war. Ion konongær swærkirs sun. bærnskær at al›ri oc mykit go›wiliæﬂær. ﬂre wintær war han konongær. oc stra ›o .i. wisingxs .ö. alt sweriki harmæ›hi hans dö›hæ. mykit. at han skuldi eygh liwæ længær oc .i. alwastrum liggær han. oc .e. göme gu› syal hans. ¶.

<16>
	¶. Sighfri›ær war fyrsti byskupær sum hær com cristnu .a. han ffor aff ænglandi. oc hingæt. oc mærhtti hær ﬂre kyrkyustæ›hi oc wighﬂi. ﬂre kyrkyugar›ﬂæ. En ær .i. friggiærone. Annær .i. gyrem. ﬁri›i ær .i. agnista›hum. oc for si›ﬂæn .i. wæræn›. oc com ﬂær cristnu .a.. oc liff sit at rættum dö›æ. oc .j. wæxyo hwilæs ben hans. Æn hælhir ænglær toko wi› sial hans oc för›ﬂo hanæ til paradis. oc ær ﬂæn sæl. ær slikæ arwu›his lön skal wp takæ sum han tok.
	¶. Annar war vnni ærchibiscupær. han wighis .i. ænglan›i. oc sændis swa hingat. ﬂa wildi hær swa no›hoght folk wi› cristnu takæ. oc ﬂer toko biscupin. oc tyrff›hu till banæ. mæ› stenum. sidﬂæn tok gu› wi› sial hans. oc hælghir mæn.
	¶. ﬁri›hi war astmu›ær biscupær. han satti fyrst staff oc stoll .i. skarum. oc hanum sköttes bolsta›hir. hær aff almænnighi. vtæn prowæstu boll .a. mildu he›e. i. skarum liggær han.
	¶. Fyar›ﬂi war. stenfindær biscupær. lætllatær man oc godhær drængær. oc han gat fyrst comet sit biscufsdöme till rættæ ly›nu. oc .i. skarum liggær han.
	¶. Fæmti war. Adalwar›ær gambli.
	¶. Sætti war hin hælghi adalwar›ﬂær vngi. han læth fyrst grawæ grunwal vndir sancta mariu kyrkyu .i. skarum oc ﬂær liggær han .i. guz fri›hi oc hælghræ mannæ.
¶. Siun›i war Ro›olwar›ær. aldræ ﬂæghnæ wærstær. ﬂa waru .VII. boo till staffs oc stols. oc hwart sit bo afllæt. aff ﬂæmmæ .VII. biscupum. oc .j. Skarum liggær han.
¶. Attun›i war Rikulwær biskupær. Han war ænskær at ædllum. oc .j. Skarum liggær han.
¶. Niundi war Hærwar›ær biscupær oc ænskær han atti ba›i kono oc börn .i. ænglandi. oc lopp fra ﬂem oc hit till lanz. oc war hær biscuppær oc öcte hwartti staf ællær stoll. Han sankæ›i gull oc sylwær oc stals swa hæ›hæn oc attær .i. ænglan› till sinnær kono oc till sinnæ barnæ.
¶. Tiundi war störbiorn biscupær. han öcte myok staff oc stoll. oc han fullæ›hi mykyt aff sancta mariu kyrkyu .i. skarum ﬂer waru ffyrstu infö›er mæn. Adalwar›ær vngi oc storbiorn. i. skarum liggær han.
¶  Ælliuppti wær. ö›grimbær biscupær. han war go›ær ma›ær oc sniællær. ﬂa war sanctæ mariæ kyrkyæ fulkomæ› .i. hans ›aghum. oc han wigh›i hanæ til. fæm pænningæ bla. af hwarium bon›æ. fore ﬂy at ﬂa gek erpænningær .i. alt götllan›i. ællær skuldi gialdæ syu skiæppur hafræ ællær. ﬂrer bygs. oc i. skarum liggær han.
	¶. Tofte war ﬂæn go›he biscupær bændictær. slikær war› aldrigh till godgiærningæ. hwartti fyr ællær si›hæn. han tok ælliuwu bo oc læt nitan. han tok hafthundræ› lanbo. oc læt hundræ›. han læt scriuæ sancta mariu kyrkyu korn. allæn. oc sy›ri kowæn. oc göræ han allæn. han gaff till half mark gulz. at listæ ﬂen hoffo› tekn sum ﬂær æru .i. scriwæ› han læt oc boæ ö›bönnen hælghæ. oc kowæn han stan›ær nu .i. han læt oc giæræ taflunæ. fore höghæ altæræ. han læt bo ba›i scrinin oc röktæ›i hælghu domæ .i. ﬂem. han lot göræ handinæ hælhu oc bo hanæ. oc læggiæ .i. hanæ hælhu domæ. han lot göræ bokinæ bono. Mæ› hans ra›hum com cantæbonæ til skaræ. oc hanæ köpte han mæ› sinum panningum. Bibliam lot han köppæ .i. ænglan›i. oc gaf mariu kyrkiu .i. skarum. han lot göræ ffiær›hunghin. af sancta pætærs kyrkyu .i. skarum aff sinum kost. Flæstæ ﬂe pænningæ sum kostæ›ﬂi sancta nicholaussæ kyrkyu .i. skarum. læt han till. oc han war ﬂerræ gilbro›ær. han gaff sancta nicholaousæ kyrkyu ba›ær clocconær. h
an gaf ba›ær clocconær til Erexbiærghs. han læt göræ kyrkynæ .i. götalum. oc bo hanæ. han læt göræ. kyrkiunæ .i. agnista›hum. oc bo hanæ. han læt göræ kyrkiunæ .i. dimum oc bo hanæ. han læt göræ kyrkynæ .i. wighni oc bo hanæ. oc han wighﬂi hanæ. vtæn hwan pænnigh. hwar sum han for vm sit biscups döme. oc sa nokot affat ﬂæs gu›i skuldi mæ› ﬂiænæ. ﬂa halpp han mæ› sinum pænningum. mannillikæ oc ærllikæ. I. mædal wplan›um gaf han ba›hi cloccor oc bökær oc scru›. han læt oc bror göræ. han læt göræ bronæ .i. osee. Adﬂræ .i. offru›. oc ﬁri›ﬂiu .i. ffrawæ›hi. Fiær›hu biæcnæbro. oc Fæmtu. wllærwis bro. han læt broæ twar rastir aff tiwidhi. oc enæ rast aff wæturswidhi. oc enæ rast aff hökesasi. eigh tok han meræ æn. fæm pænningæ bla. aff hwarium bondæ ællær fæm skyæppur haffræ. ællær ﬂrer bygx. Æn ingin. man ﬂæssæ hems. ffar hans go›giærningær allær tallt. vtæn gu› syalwær. sum han styr›hi ﬂær till. ﬂy. hwaru leff›he han æptir sic ffæ oc pænningæ. stor silfkar oc margh ›yurshorn. klæ›i oc g
raskin swa margh sum tyghu hæstær gatu mæst droghet .i. go›ho fore. Æn fylhﬂy ﬂy fæm lifspun› sylfs. ﬂyt hwaru gaff han fatökum manum sit brö› usparllikæ. oc clæ›i ba›hi. swa sum gu› löne syal hans hallær sinær godgiærningær. oc .i. mariu kyrkiu .i. skarum liggær han.
	¶. ﬁrættandi war biscupær iærppulwær. han war föddær .j. hwærwi. han com fyrstæ sinni tyundæ aff bondom biscupi. ﬂa fek han domæ til a ﬂingi. fyrst ﬂa ﬂing haff›ﬂis oc hiolz wid› askubæk.
¶. Fyurtandi war. Ion hyrnnæ warskær man oc ﬂærfflikær allum mannum. 
¶. Fæmtandi war wærnar›ær mykin ﬂægn gaff ba›hi rikum oc fatökom.
¶. Sexstandi war biscupær bændikt vngi. han samnæ›hi hærwapn brynniur. oc skyoldæ. oc skippæ›hi swa stafwi oc stole. har›ær oc bra›ær war han ba›hi wi› lekæ oc lær›æ. myok öd›es eghn ba›hi stafs oc stols.i. hans daghum. j. vpplandum do han oc .j. warnemh liggær han.
¶. Syutandi war stenar biscupær. östgözkær at æ›lum. godwiliæ›ﬂær. man. Æn lær›ir mæn. æghu goz bi›iæ syal hans. fore ﬂy at han ffrælsæ›hi ﬂem wæl. mæ› allum ærllikum lottom.

<17> [latin]

<18>
1.	¶. Giwær madær manni ﬂyuffsak. ær eigh .i. handum takit. eyg or husum dræghit. oc engin laghæ lezn .a. wæri sik mæ› twæni tylftum. oc .II. forredhum. oc swæri hwar sinlæstum. Ær .i. handum takit. or husum dræghit. laghæ lezn .a. komen. wæri witulös. ﬂæt skal .VII. mæn aff næmp›inni. swæriæ. at ﬂæt war eig .i. handum takit. eygh or husum dræghit engin laghæ lezn .a. komen. oc ﬂy .a. han eig witulös at wæræ. Si›ﬂæn wæri han sic sialwær mæ› twæni tylfttum.
2.	¶. Næmpdæ madær .a. hwat han hældær wil ﬂæt mal wæriæ ællær ffællæ. Wil han hwartti ﬂæt. ﬂa swæri en witulösæn e›. bi›i swa sær gu› hol. oc syu mænnum aff nemp›. at han weth hwartti ﬂyugg ællær or›ﬂyff. Si›ﬂæn ﬂa wæri sik sialwær. mæ› twæni tylfftum. oc .II. forredhum. oc swæri hwar sinlæstum. sum lagh sighiæ.
3.	¶. Fuldær ﬂyuwffnæ›ﬂær. ﬂæt ær .II. öræ. ællær .II. meræ.
4.	¶ Hwar sum stiæl .II. öræ. ællær .II. örum. meræ. ﬂa wæri sik mæ› samu laghum. sum ffyr war saght.
5.	¶. stiæl til halff mark. ællær halff mark meræ. Wær›ær .i. han›um. or husum dræghit. ællær laghæ lezn .a. comen. ﬂa hængin ﬂær ffore. oc eig ma ffor minnæ hængiæ æn halff mark. Æghi malseghændi wal› lösn at takæ ællær hængiæ.
6.	¶. Eig ma liff latæ ﬂaghær til laghæ lægs. vtæn böte sum lagh sighiæ .VIII. örtoghom minnæ æn .IIIIor. markær .i. ﬂre sta›i.
7.	¶. stiællæ flere samæn til halff mark ællær halff mark meræ oc wærﬂæ allir ffanghnir. ﬂa hængi oc allir. Æn ﬂe sum eyg ær .i. handum takit. ﬂa wæri sic mæ› .II. tylfftum. ællær böte .III. IX. markær.
8.	¶. hwar sum lætær fullæn ﬂyuff lösæn. böte […] markær.
9.	¶. stiæll ma›ﬂær combær eyg hem vndir lass oc lykki. wær›ﬂær fyrræ fangin. ﬂa gialdi sinæ pænningæ fore. oc husffru wæri saclös ﬂær aff.
10.	¶. Bo hans skal swa skiptæs. æn hans husffru ær saklös. ﬂa skal konæ hans takæ skipti sit sum lagh sighiæ. Si›æn bondæns lot skiptæ i. tu. hawi halft hans arwær. oc halft skiptis .i. ﬂry. takær en lot malseghæn›in. annæn. hærææ›. oc ﬂri›iæ konongær.
11.	¶. I. allum ﬂyufnæ›i ba›ﬂi .i. huinzku. oc allu. ﬂa gialdi .e. malseghændænum fyrst attær ska›æn mæ› sornum e›ﬂe aff vskiptu.
12.	¶. eig æru flere malseghændær ﬂær at. Æn ﬂæn sum han far mæ› sinu. oc han wær›ær grippin mæ›. kyænnæ flere mæn sit ﬂær inni mæ› ﬂem ær grippin ær. ﬂa winni til sins mæ› .XII. mannæ e›ﬂe. oc eig flere malseghæn›ær. Æn ﬂæn sum mæ› sinu hawir takit.
13.	¶. Nu bær husffru sak. at hun stal mæ› bon›æ sinum. ﬂa skulu hænnær malsmæn ﬂer skyllæster æru. hanæ wæriæ mæ› .II. tylftom. bi›iæ swa sær gu› hol. at hun eig stal. oc eig stolet nöte.

<19>
	Magnus sweæ konongær ok götæ mæ› guz na›um. sændir allum ﬂem mannum ær ﬂættæ breff se ok horæ. gu›z kwæ›iu ok sinæ na›. Vir kyænnums ﬂær vidﬂær. at aff ﬂæt wal› gu› hawir hos .i. skippæt. hörer hos ﬂæt at huxæ oc stadwæ. ær guz vari he›ﬂær. oc ﬂerræ mannæ ﬂærwir sum rikit byggiæ.
1.	En hær hawir wærit .i. wart riki en vsi›ﬂær længi. at allir ﬂer mæn vm rikit faræ. aldrigh æru ﬂer swa rikir. at ﬂer williæ eigh gistæ fatökræ mannæ hus. oc allæn sin cost hawæ vtæn pæningæ. oc nötæ ﬂæt vp enæ littlæ stun›. ær hin fatöke hawir længi arwu›ﬂæt fore. Oc mæﬂ ﬂy at aff slicum vsi›. combær baﬂi oft mykil lifsins wadﬂi. oc swa siallinær. ﬂæ hawm wir ﬂæt sua skippæt mæ› sniælræ mannæ ra›ﬂi. ba›i biskuppæ. oc swa annaræ ærllika mannæ. At allir wæghfarændæ mæn skulu sialwir sær kost radﬂæ. oc ingin skal ﬂær skullughær wæræ till ﬂem nokot at giwæ. Oc ﬂær till at ﬂættæ matti hældær haldæs. ﬂa wilium wir at en maﬂær skippis til .i. hwarium by. ﬂæn sæliæ skal wæghfarendæ mannum. ﬂæt ﬂer wi›ﬂær ﬂurwu. ællær oc till annaræ mannæ rættæ. ﬂerræ ﬂær ﬂem ffar ﬂæt ﬂer wi›ﬂær ﬂuruu fore ﬂerræ pæningæ. En væghfarande man wærﬂær rættær til manz. oc wil ﬂæn eigh ær han ær rættær til. hanum sæliæ ﬂærwir sinær. böte .III. markær .I. konongi oc .I. væghfarændæ manni ﬂem eigh fek sinær ﬂarui
r. Æn. ﬂridiæ skipttis .i. twa löte. taki .XVI. örtoghær. hæræ›. oc .VIII. örtoghær rættærin. Hwar hæræzhöf›enge skipi rætæræ .i. sinu hæræ›i ællær böte konongi .III. markær. Viliæ eigh böndær wiﬂær takæ. böte hwar .VIII. örtoghær. Rætti eigh meræ .a. en bondæ æn twa hæstæ. ok sæli ba›ﬂi höö oc korn oc allær sinær ﬂærwir for sinæ pænningæ. Æn ﬂa rættærin wil hwarti wæghfarændæ manni af sinu sæliæ oc eig til annars rættæ mæ› ﬂy at han ær waldughæri æn annar. ﬂa böte oc swa mykllu meræ fore brut sin. oc wæri ﬂæt sæx markær. II. konongi. II. hæræ›i. oc .II. wæghfarændæ. manni. Æn ﬂa æn ﬂer ﬂrættæ sin .i. mællum. rættærin. wæghfarendi mannin oc ﬂæn sum til ær rættær. oc sighær hwar annæn eig hawæ ræth görth adrum. ﬂa sætium wir ﬂem allæ til fiær›huns nemp› aff hæræ›inu til wærn. mæﬂ ﬂem skiælum. at. wæghfarændi mannin lysti fore grannum. ællær for skiælicum mannum af hærædﬂinu. ﬂa han bort ffoor. at han fek eigh sinær ﬂarwir at kiöpæ .i. slikum. by. for sinæ pænningæ. Æn ﬂæt ær ok swa 
stundum. at mæn williæ off dyrt sit gooz sæliæ wæghfarændæ mannum. oc ﬂy. wilium wir at wæghfarændæ manni sælis sinær ﬂærwir. swa sum almænnilik köpp ær .i. landenu. oc ﬂa æn nokor ær ﬂæn. ær ﬂæt wil hemulikæ takæ til sin. at köppæ ﬂæt in. ær han hawir eig sialwær. oc han matti wæghfarændæ mannum vtt sæliæ. ﬂa sæli han sum dyræst gitær han. swa ﬂyt hwaru at fylghæ ma. Nu fore ﬂy. at ﬂæt ær ingti at sættiæ rættin. vtæn at han haldis æptir. ﬂa wilium wir ﬂæssæ waræ skippæn swa wiﬂær lagh festæ. at hwar sum takær nokot wtæn ﬂæss wiliæ sum .a. ﬂa wilium wir. at ﬂæn takis linlikæ. vtæn bar›aghæ. oc fores os. swa ﬂyt hwaru. at han hawi dagh. vm sæx vkur. at bötæ .XL. markær fore ranith. ﬂæt han giærﬂi. oc ﬂa æn han böter eigh .XL. markær i. ﬂem sæx vikum ﬂa wilium wir at han fores os. ﬁæssæ .XL. markær skulu skiptæs .i. ﬂre löte. takær en lot konongær. annæn. hæræ›. oc ﬂri›iæ ﬂæn sum ranit war wi› gört. Wærdhær ﬂæt swa. at ﬂæn sum rænt hawir flyr vndan. oc skiærs up bu›kaflli. bu›ﬂæs hær
æ›inu. at takæ ﬂæn man. hwar sum eig combær till böte .III. markær. Wær›ar ﬂæt oc swa at nokor skiær vp budkafllæ. vskiælikæ. oc faræ mæn æptir hans or›om wiliæ takæ man saklösæn. böte .III. markær ﬂæn vp skar. æn ﬂyt hwaru at ﬂer fangæ eigh mannin. ﬂa æn han wær›ær fangin. oc faar han siﬂæn fiær›ungs nem› for sik. at han ær saklös. ﬂa böte ﬂæn ær bu›kafllæ vp skar. ællær ﬂæn fyrst förﬂe .XII. markær. taki .IIII. konongær. IIIIor. hæræ›. oc .IIII. ﬂæn vskiælikæ war› takin. Æn ﬂem allæ ær fulghdu af hæræ›inu til at takæ han. ﬂa gifwm wir saklösæ. Flyr ﬂæn bort undæn sum slik sak wærdær giuin. ﬂa scal hanum en rumæn dagh giwæ. til answaræ. at comæ. af ﬂem daghi. scal han hawæ manæ›æ fræst at bötæ swa mykith. sum fyr ær saght. æn han falz. ællær wæri siﬂæn vtlæghær. Wærdær oc swa at nokor ﬂæn ær sandær at slikri gærningh. hörer nokrum hærræ til .i. landinu. oc haldær ﬂæn hærræn hanum siﬂæn han far wart bref. at han scal ﬂæn samæ bort latæ. vm fiughrtan nættær. böte .XL. markær. Ællær 
wæri sic mæ› sinum en e›. Æn ﬂa æn nokor annar madﬂær haldær hanum. æn ﬂyt hwaru. at han eigh wart breff far. ﬂa böte ﬂyt hwaru .XL. markær. ﬁæt wærdær oc swa oft. at ﬂæn sum giar›inæ gior. at han callær sik adﬂru nampni. æn han heter. oc slæppær swa vndæn. oc annar madﬂær wær›ær takin for han. ﬂæn eygh til gör›e. ﬂæn sum swa wær›ær takin. han skal wæriæ sic mæ› .XII. mannum ﬂem han war ﬂa mæ›. ær giarninggin six gör› wæræ. Far madær eigh födﬂo hwarti mæ› bön ællær mæ› pænninghum. ærw ﬂær til witni. ﬂa lofwm wir hanum at takæ swa mykit. sum han ma sær fyrstum hiælppæ mæ›. ok giældi swa mykit fore. sum almænnilik köpp ær .a. Mæ› ﬂy. at ﬂæt ær oc wæl wær›hughut. at ﬂer hawi meræ frælsi sum wærdhughir æru. swa oc ﬂer sum meræ ærw›æ for os. ﬂa takum wir vndæn ﬂæssi gistnigh. fyrst allæ varæ gar›æ. swa biskupæ. oc riddæræ. oc swenæ til wapn. swa at ﬂer skulu ingæ skul› bæræ. ﬂær til. æntiggiæ giwæ ællær sæliæ. vtæn ﬂer sialwer wiliæ.

2.	Ellighær wilium wir oc ﬂy mal ær war fa›ir skippæ›i rikinu til frælsis. oc til na›ﬂæ. attær nyæ. oc festum ﬂem mæ› wart wal›. oc warum e›e. oc aldræ ﬂerræ fræmstu mannæ .i. rikinu æru. Et ær ﬂæt. at hwar sum huggær. allær dræppær nokon .i. sit sialfs hus. ællær annars manz hus. ﬂa skal alt ﬂæt han .a. skiptæs .i. ﬂre lötte. takær en konongær. annæn hæræ›. ﬂri›iæ sacsökie. oc ﬂæn sum giær›inæ gör›e. se vtlagh›ær .e. til ﬂæn bi›ær fore hanum. ær han hawir brutit wi›ær. oc böte os si›æn .XL. markær. Slikæ samu hæm› sculu allir ﬂer hawæ. sum quindi walföræ. ællær dræppær. sarghær .i. kyrkyu. kyrkyugar›um. ællær .a. ﬂingum ællær gangær .a. gru›. oc göræ sæth. ællær takær man fore annars manz giær›. ællær huggær lim af manni. oc at ﬂæssi war skipæn mati enæ lun› hallæs iwir alt rikit. ﬂa wilium wir. at hwar sum ffaar at giæræ aff ﬂæssum nokot nu æru vptal›. at han wæris annattwæggiæ mæ› al›ri hæræ›z næmp›. ællær fællis. oc hwar sum faar at göræ nokot af ﬂæssum nv ærv vp tal›. ﬂa skal 
han al›righ fri› ffa. fyr æn han ﬂæn sami bi›ær fore hanum sum husit atti. ær giærningin ær gior› .i.

3.	Ellighær mæ›ær ﬂy at ﬂæt ær wæl wær›uct. at ﬂer sum os fylghiæ frammarmer ba›ﬂi mæ› ra›dhum oc hialpp. at ﬂer hawi mere æru. ﬂa giwm wir allæ waræ mæn. oc wars kyæræ bro›ﬂors bæn›igs. oc allæ ﬂerræ bryttiæ. oc lanbo. oc allæ ﬂa .i. ﬂerræ goz æru li›ughæ. af allum konongslicum ræt. swa oc allæ ærkibiscupsins swenæ oc allæ biscupænnæ swenæ. Wiir wilium oc at allir ﬂer mæn ær mæ› örs ﬂiænæ. at ﬂer hawi ﬂæt samæ frælsi. hwem sum ﬂer ﬂianæ hælst.

4.	Wir hawm oc swa skippæt. at ingin ﬂæn. ær læn hawir. læggi nokor alagh .a. böndær. ællær ﬂunggæ. swa wist han vil eygh sin læn mistæ. vtæn ﬂæt se ﬂerræ go›wili. Wir firibiu›um oc ﬂæt at böndær giæri eigh gengiær›. lænsmannum. vtæn ﬂer sialwer wili. eigh hællær ﬂa ﬂingæs æn vtæn ﬂingh. Wir wilium oc at ingin man taki sær skyuth af bondom. vtæn han hawi wart breff ﬂær til. hwar ællighæs takær skyut af bondom. oc faar han nokræ acomo af eghændænum. ﬂa se hun vgil›. oc wær›ær han fangin. ﬂa löse sik. swa sum eghændæns dombær ær til. oc ﬂæs ær æmni ær fangin ær. Læggium ﬂy hær har›æ ræffst wi›ær. at flæstir ﬂer swa takæ. æru swa hær›is löser. at ﬂer vandæ eigh hwat bonden faar sit attær. ællær eigh. æn ﬂer gittæ syst mæ› sinær ﬂarwir oc syslur.

5.	Wi› ﬂæssæ waræ skippæn waru wi›ær mangir ærllikir mæn. oc gawu ﬂær ia til. oc sworo at ﬂer scul›u hanæ haldæ. oc stærkiæ mæ› alt ﬂæt ﬂer gatu. ﬂær waru wi›ær biscupær. Iacuppær ærchibiscupær af vpsalum. Biscupp anundær af strængiænæs. Biskup kyætil af finlan›i. Biscup aszur af wæxsio. ﬂær waru oc wi› rid›ærær. ffyrst war brodﬂer. Bændictær. hærra vlwar karlssun. hærræ bændict laghman. Magnus ionssun. Swantæpulkær. Vlwar hungerssun. Anundær harals sun. Knutær mattiossun. Rörikær alguzssun. Karl haralssun. Thorsten hunwizssun. Bændict Ionssun. Rangwaldær ræwær. Ranwaldær Ingæssun. Bryniulwær botillærssun. ﬂær war oc wi› hæræ pætær. war kanceler. hærræ bændict ærchidiakn af vpsalum. Prowæst andres. oc Prowæst Ion. Nu ﬂær till at ﬂæssi mal ær wir hawm nu vp talt. mattu hawæ fullæ fæstu. ﬂa lætum wir wart insighlli fore ﬂættæ bref sættiæ. Oc war ﬂættæ skippæt.oc scriwæt .i. alnu æptir wars hærræ fözllo ›agh. ﬂusæn arum. oc tu hundræ›. arum oc attatighi. oc fæm arum.

<20>
1.	Sittær nokkædrumbær ællær nokkæ konæ williæ igh a legho gangæ. giær igh sæ› eigh skath oc skuldir. kræffwær bonde han til legho manz ællær hanæ til leghokono. hwar ﬂem hysir sidﬂen ællær oc hallær ﬂer æru krawder. hæti sinum .III. XVI. örtughum.
2.	¶. ﬂær sum rættir ældærær æru. wærﬂæ ﬂer bardﬂer fa aldrigh ræt a sær. hællær huzstrukin huskonæ.
3.	¶. Ser madﬂær fulkomæn ældæræ. calli til sic sinæ grannæ. twa ællær ﬂre. sum han vitnæ at væræ sannæn ældæræ. före han sidﬂæn sinum hæræzhöfﬂingæ at saklöso. oc han pröwe hans skyal. sidﬂen skiæri hæræzhöfﬂingi ﬂing vp. oc höre vitni hans. Ær han siælikær wæri saklös. Ær han eigh saklös. ﬂa hustryki han. oc se ﬂæn saklös ær han förﬂe.
4.	¶. laghmadﬂær ægher lanzkyl› aff mohæræﬂ ﬂæt ær fæm tyugh nöt hwær fiardﬂæ ar. ¶.

<21>  [latin]
 
